تبلیغات
برق - مهندسی پزشكی :مقاله: سیگنالهای مغناطیسی از قلب و مغز- مگنتوكاردیوگرام
 

مهندسی پزشكی :مقاله: سیگنالهای مغناطیسی از قلب و مغز- مگنتوكاردیوگرام

نوشته شده توسط :مهدی مهدوی
شنبه 10 دی 1390-10:26 ق.ظ

مگنتوكاردیوگرام(نوار مغناطیسی قلب) و مگنتوانسفالوگرام (نوار مغناطیسی مغز)

یك جریان بار الكتریكی میدان مغناطیسی تولید میكند، و هنگام غیرقطبی شدن و دوباره قطبی شدن در قلب نیز میدان مغناطیسی ایجاد میشود. مگنتوكاردیوگرافی این میدانهای بسیار ضعیف اطراف قلب ر ااندازه میگیرد. ثبت میدان مغناطیسی قلب مگنتوكاردیوگرام (MCG) نام دارد.

میدان مغناطیسی اطراف قلب تقریباً 11-10*5 تسلا (T) یا یك میلیونیم میدان مغناطیسی زمین است (یكای cgs برای میدان مغناطیسی گوس است؛ gauss 104=T1). برای اندازه گیری میدانهایی با این وسعت باید از آشكارسازهای بسیار حساس به میدان مغناطیسی (مگنتومتر) و اتاقهایی استفاده شود كه از نظر مغناطیسی حفاظت شده باشد. یكی از انواع آشكارسازها كه SQUID نام دارد (ابزار تداخلی كوانتومی ابر رسانا)، تقریباً در k5 عمل میكند و میتواند میدانهای مغناطیسی ثابت (dc) و یك میدانی متناوب به كوچكیT 14-10 را مشخص كند. SQUID به اندازهای حساس است كه اگر كسی از 400 متری یك آهن ربای نعلی شكل عبور كند، تغییر حاصل در میدان مغناطیسی را مشخص میكند.
شكل (1) آرایش معمول برای گرفتن یك MCG را نشان میدهد. پروب آشكارساز مغناطیسی در دمای كم در یك دوار تقریباً با بدن بیمار در تماس است و با حركت دادن دوار نقاط مختلف قفسه سینه را اندازه گیری میكند. برونده آشكارساز مغناطیسی محلی خارج از اتاق حفاظت شده ثبت میشود. زمان به دست آوردن هر MCG كمتر از یك دقیقه است.



با MCG بدون استفاده از الكترودهای مماس بر بدن اطلاعاتی در مورد قلب به دست میآید. از آنجا كه ECG و MCG از حركت بار الكتریكی یكسانی منتج میشود، طرحهای مشابهی دارد و میتوان آنها را با یكدیگر مقایسه كرد. در شكل (2)، MCG و ECG مشاهده میشود كه از نقاط گوناگون روی قفسه سینه یك فرد گرفته شده است. با بررسی موارد MCGها مشخص میشود. در میدان مغناطیسی بین محل H5 و H7 تفاوت چشمگیری وجود دارد كه حاصل اختلاف حركت جریان الكتریكی در قلب است.
با MCG داده هایی در اختیارمان قرار میگیرد كه از ECG به دست نمیآید، زیرا MCG میدانهای مغناطیسی حاصل از جریانهای مستقیم را كه در ماهیچه آسیبدیده و بافت عصبی به وجود میآید، اندازه میگیرد. اگر پیش از حمله قلبی آسیبی در قلب ایجاد شود، با استفاده از این دادهها میتوان آن را تشخیص داد. برای تعیین سودمندی MCG پژوهشهای بیشتری لازم است.
از مگنتومتر SQID برای ثبت میدان مغناطیسی اطراف مغز نیز استفاده میشود. ثبت این میدان مگنتوانسفالوگرام (MEG) نام دارد. میدان مغناطیسی مغز هنگام ریتم آلفا تقریباً T 13-10*1 است كه یك بیلیونیم میدان مغناطیسی زمین است. MEG نیز مانند MCG میدانهای حاصل از جریانهای مستقیم را اندازه گیری میكند.
به دست آوردن چنین اطلاعاتی با EEG اصولاً غیرممكن است. در شكل، مواردی از MEG و EEGهای طبیعی و غیرطبیعی را میبینید كه همزمان ثبت شده است. توجه به این نكته ضروری است كه MEG و EEG با یكدیگر متفاوت اند. بررسی های بیشتری لازم است تا سودمندی بالینی MEG ثابت شود.
شكل EEGها و MEGهایی كه همزمان ثبت شده اند. (a) ریتم آلفای حاصل از مغز یك فرد طبیعی در MEG و EEG مشخص است. در مرحله اول (سر دور) مگنتومتر از سر دور شده است. برای گرفتن MEG مگنتومتر در O1 شكل ؟؟ قرار میگیرد. الكترود EEG را نیز در همان محل قرار میدهند (b) تغییرات گسترده مغز یك بیمار صرعی كه در اثر تهویه شدید (هیپرونتلاسیون) ایجاد شده است.
مگنتومتر را در نزدیك گیجگاه راست جای میدهند. سه الكترود EEG را در (a) گیجگاه راست (b) بالای گوش راست و (c) پشت سر قرار میدهند. یكی از تفاوتهای MEG و EEG در آن است كه بخش بزرگی از امواج Hz 5 موجود در هر سه EEG در MEG وجود ندارد.
همه میدانهای مغناطیسی كه در بدن تولید میشود، حاصل جریانهای یونی نیست. بدن به آسانی در معرض آلودگی با مواد مغناطیسی قرار میگیرد. مثلاً كارگرانی كه با پنبه نسوز كار میكنند، هوایی را تنفس میكنند كه دارای ذرات اكسید آهن است. باری تخمین میزان غبار پنبه نسوز تنفس شده، میتوانیم از اندازه میدان مغناطیسی حاصل از اكسید آهن در ششهای یك كارگر استفاده كنیم.
میدانهای مغناطیسی حاصل از قفسه سینه كارگرانی كه با پنبه نسوز كار میكنند، تقریباً یك هزارم میدان مغناطیسی زمین است (T 8-10*5). در شكل ؟؟ اسكنهای افرادی را میبینید كه به آلودگی مغناطیسی مبتلا هستند.

 

سیستم های ثبت سیگنالهای بیو مغناطیس


بیومغناطیس اصطلاحی جا افتاده برای بررسی دستگاههای بیولوژیك توسط اندازه گیری میدانهای مغناطیسی بسیار ضعیفی كه تولید میكنند، است. تاكنون تمایل بالینی اصلی به سمت مطالعه فعالیت الكتریكی مغز بوه است. بیومغناطیس را میتوان به صورت مطالعه پدیده های مغناطیسی در ارتباط با پدیده های الكتریكی (اغلب ثبت فعالیتهای الكتریكی قلب و مغز) تعریف كرد. دلایل چندی برای میل زیاد به استفاده از این نوع اندازه گیریها در معاینات تشخیصی وجود دارد. اندازه گیریهای مغناطیسی غیرتهاجمی است؛ بنابراین در مصارف بالینی مورد توجه قرار دارد. اندازه گیریهای مغناطیسی غالباً اطلاعاتی را به طور مكمل برای نوع مشابه الكتریكی خود به دست میدهد

. اندازه گیری های مغناطیسی به دلیل افزایش شناخت ما از پدیده های الكتریكی مربوط با ارزش است. محتویات فركانس سیگنال مغناطیسی معمولاً در گستره فركانس پایین قرار دارد. در این بخش از زنگ تحقیق به بررسی اساس سنسورهای بیومغناطیسی پرداختهایم.
مطالعه فعالیت مغناطیسی مغز (ثبت فعالیت مغناطیسی مغز MEG) و میدان مغناطیسی قلب (ثبت فعالیت مغناطیسی قلب MCG) امروزه از كاربردهای اصلی مغناطیس در رشته پزشكی است. با توزیع میدان مغناطیسی به دور مغز تعیین دقیق منشأ محل حمله های صرع میسر شده است كه این كار با استفاده از میدان الكتریكی یعنی ثبت فعالیتهای الكتریكی مغز مشكل بود. میدانهای مغناطیسی توسط بافتهای سر تضعیف یا مختل نمیشود.«Cohen» اولین كسی بود كه ریتمهای فوری مغز را در گستره فركانسی 8 تا Hz 12 ثبت كرد. در چند مقاله مروری پیشرفت بیومغناطیس مغز مورد بحث قرار گرفته است.
فعالیت مغناطیسی و الكتریكی قلب دارای شكل منحنی های مشابه است. در خواندههای مغناطیسی امواج P، QRS و T را میتوان به آسانی تشخیص داد. «Cohen»، «Chandler» اولین كسانی بودند كه میدان مغناطیسی قلب را با استفاده از یك مغناطیس سنج پیچه القایی نگاشتند. در ماهیچه قلب، كانونهای به وجود آورنده آریتمی قلبی را میتوان با استفاده از تحلیل فعالیت مغناطیسی قلب بهتر مكانیابی كرد. «Nakaya»، «Mori» اخیراً بر ثبت فعالیت مغناطیسی قلب مروی كرده اند.
ثبت فعالیتهای ریه به طور مغناطیسی
عملكرد ششها را میتوان با استفاده از میدان مغناطیسی كه از ذرات تنفس شده به وجود میآید، تحلیل كرد. هنگامی كه كارگرهای صنعتی و معدن مقادیر زیادی از گرد و غبار را تنفس میكنند، مقداری از گردوغبار تنفس شده در ریه ها باقی میماند كه میتوان آنها را توسط میدانهای خارجی، مغناطیسی كرد. «كوهن» از خواص مغناطیسی گرد و غبار تنفس شده برای برآرد محتویات گرد و غبار لایه ها استفاده كرده است. یك تكنیك اسكن مغناطیسی مشهور به ثبت فعالیتهای ریه به طور مغناطیسی برای این مسأله خاص به وجود آمده است.
كالیوماكی و همكارانش و استرونیك مقالاتی برای مرور این زیر رشته خاص بیومغناطیس نوشتهاند. بسیاری از كارگرهای صنعتی گردوغبار را تنفس میكنند كه در برخی ممكن است اثرات منفی بلند مدت داشته باشد. ذرات آلودهای كه تنفس شده و در ریه كارگران صنعتی باقی میماند، دارای ذرات مغناطیسی است كه میتوانند یك میدان مغناطیسی به وجود آورده و به طور غیرتهاجمی با وسایل حساس امروزی اندازه گیری شود. از اطلاعات به دست آمده از این نوع اندازه یریها میتوان برای برآورد بار گرد و غبار كل ریهها استفاده كرد. یك جزء معمول در گردوغبار تنفسی سنگ آهن Fe3O4 است.
شكل (1) فرآیند مغناطیسی كردن و آشكارسازی ذرات مغناطیسی را در ریه ها نشان میدهد. در حضور یك میدان مغناطیسی با اندازه 10 تا mT 35، ذرات گردوغبار مغناطیسی شده و با میدان مغناطیسی خارجی همراستا میشود. سرعتی كه ذرات گردوغبار با میدان هم راستا میشود به اندازه میدان بستگی دارد. معمولاً چند ثانیه (تا حداكثر 20) برای هم راستا كردن ذرات كافی است. نگاشت میدان مغناطیسی با استفاده از یك مغناطیسسنج SQUID انجام میشود.
اندازه گیری با پیچه القایی


اگر پیچه القایی به كار رفته در دمای اتاق در معرض یك میدان مغناطیسی متغیر با زمان قرار گیرد، ولتاژ القا شده با مشتق زمان شار و تعداد دورهای سیمپیچ متناسب است.
فرمول
eind ولتاژ القا شده، N تعداد دورها و (فرمول 2) مشتق شار نسبت به زمان است. اندازه گیریهایی كه بر مبنای پیچه القایی است تنها دارای مصارف محدودی در اندازه گیریهای بیومغناطیسی است. حساسیت محدود است اما اگر از هسته ای با نفوذپذیری بالا استفاده شود، این میزان تا حدی بالا خواهد رفت. «باول» و «مك فی» از پیچه مغناطیسی در مطالعات اولیه خود روی میدان مغناطیسی قلب استفاده كردند. آنها از دو پیچه استفاده كردند كه هر یك دارای دو میلیون دور پیچیده شده به دور یك هسته ساخته شده از مواد مغناطیسی بود. خروجی ولتاژ در مرتبه 30 بود و پس از توقف نویز Hz 60 تقویت شد. شكل موجی كه این محققان به دست آوردن مشابه ECG بود و MCG (ثبت فعالیتهای مغناطیسی قلب) نامیده شد. ویكسو و همكارانش خوانده هایی را از یك آكسون منفرد بزرگ یك نوع ماهی (crayfish) ارائه كرده اند. هر دو از پیچه های القایی تك قطعهای یا clip-on كه در اصل برای اندازه گیریهای اسیلوسكوپی طراحی شدهاند، استفاده كرده اند. حساسیت با این وسیله استفاده شده در دمای اتاق یك نویز جریان در ورودی 2/1 nA/Hz 15/0 است. این تكنیك مغناطیسی عصبی، اندازه گیریهای چندتایی را در امتداد عصب مهیا میسازد.

سیستمهای SQUID
«كوهن» و همكارانش مغناطیسسنج با تداخل كوانتوم در ابررسانا و همین طور محفظه محافظت شده را بای اندازه گیری زمان واقع قابل تكثیر MCG معرفی كردهاند.
SQUID از اثر «Josephson» جهت اندازهگیری تغییرات بسیار كوچك شار مغناطیسی استفاده كرده است. در 1962، «Josephson» امكان تونل زدن الكترون بین دو منطقه ابررسانا جدا شده توسط یك مانع مقاوم (اتصال ضعیف) را مطرح كرد. اندازه جریان كه مشخصه اتصال ضعیف و كوچكتر ازیك مقدار بحرانی نمونهای است، میتواند بدن ایجاد افت فشار در سد مقاومتی نفوذ كند.
المان حسكننده در SQUID، یك حلقه ابررساناست كه توسط تقاطعهای «Josephson» قطع میشود. به دلیل طبع ابررسانایی آن، یك SQUID باید در دمایی پایینتر از دمای گذرا، Tc كار كند. برای SQUID های ساخته شده از نیوبیوم (K3/9=Tc) این به معنای دمای كاركرد Tc5/0 یا k7/4 است.
SQUIDها معمولاً درحالت d.c یا RF كار میكنند. اختلاف بین این دو به حالت یا طرزی كه تقاطع «Josephson» بایاس میشود، ارتباط دارد. RF به سیستمی اشاره دارد كه در آن تغییرات شار توسط یك مدار مخزنی رزونانسی آشكار میشود و به طور القایی با حلقه SQUID پیوست میشود. در متغیر d.c. حلقه SQUID شامل دو پیوند Josephson است و حلقه توسط یك جریان d.c. تغذیه میشود. تغییرات شار را میتوان به صورت افت ولتاژ در پیوندها آشكار كرد.
شكل (2) طرز ساخت سیستم SQUID را نشان میدهد. پیچه آشكارساز تغییرات میدانهای مغناطیسی خارجی را حس كرده و آنها را به جریان الكتریكی تبدیل میكند. پیچه ورودی جریانها را به شار مغناطیسی تبدیل میكند. الكترونیك كنترل و سیستم گیرنده دادهها بخشی متداول در دستگاه هستند. تقویتگر SQUID و پیچه آشكارساز ابررسانا هستند و از هلیوم مایع برای حفظ سیستم در حالت ابررسانا استفاده میشود.
پیچه های آشكارساز SQUID را میتوان به چند طریق مرتب كرد: شكل (3) چند مثال را نشان میدهد. انتخاب ساختار به چند عامل بستگی دارد مانند حساسیت مطلوب، نوع منبع میدان مغناطیسی مورد مطالعه و ارتباطات بین پیچه آشكارساز و پیچه SQUID. درجه تفكیك فضایی و حساسیت اغلب پارامترهای مهمی است كه مستقل از یكدیگر نیست. حساسیت افزایش یافته از طریق افزایش قطر پیچه به درجه تفكیك فضایی كاهش یافته منجر میشود.
پیچههای شیبسنج را میتوان در SQUIDها برای ارتقاء سطح سیگنال- به نویز بهكار برد. از آنجایی كه شدت میدان مغناطیسی دوقطبی به طور معكوس با مكعب فاصله بین پیچه و منبع میدان متناسب است، راستا و اندازه میدان در نقطهای دور یكنواخت میشود. اگر دو پیچه در میدان با جهتهای پیچش مخالف توسط یك فاصله جدا شده باشد، آنگاه میتوان سیستمی كه از میدانهای یكنواخت سرپیچی میكند، داشت.
اولین سیستمهای SQUID برای كاربردهای بیومغناطیسی سیستمهای تككانالی بود. با چنین سیستمی، اندازه گیری در چند محل وقت گیر و خسته كننده بود. سیستمهای چندكانالی برای تسهیل كردن اندازه گیری در چند محل و بالا بردن قابلیت اطمینان داده ها معرفی شد.
برای مثال، در اندازه گیریهای قلب، نگاشت (mapping) كل عضو با چند كانال برای میسر ساختن اندازه گیریهای زمان واقع مفید است.
SQUIDها مانند تبدیل كننده های جریان به ولتاژ با ضریب بسیار بالا عمل میكند. خواص نویز در حد عالی قرار دارد. خطی بودن بسیار بالا از خصوصیتهای یك سیستم SQUID است. حساسیت ورودی میتواند در مرتبه A/Hz 12-10 باشد. جزئیات تئوری و سیستمهای مختلف برای اندازهگیریهای بیومغناطیسی در متون دیگری آمده است.
یك MCG عددی با مؤلفههای z,y,z آن كه از 60 فرد عادی گرفته شده در شكل (5) دیده میشود. مؤلفه كل میدان را نیز میتوان به صورت بردار، فعالیتهای قلبی برداری بیان كرد.
نویز مغناطیسی و حفاظت
مغناطیس سنجهای SQUID وسایلی بسیار حساس و دارای حساسیت كافی برای اكثر اندازه گیریهای بیومغناطیسی است. در هر حال تعدادی از میدانهای مغناطیسی خارجی میتوانند یك اندازه گیری بیومغناطیسی را مختل كند. میدان d.c. زمین نزدیك به (فرمول 3) T 50 است كه حدوداً یك میلیون برابر بزرگتر از میدان مغناطیسی تولید شده توسط قلب است. بزرگی اندازه سیگنالهای مغز حدوداً دو مرتبه كوچكتر از سیگنالهای قلبی است. نویز در ساختمانهای آزمایشگاهی در اندازه 1 تا 2/1 nT/Hz 10 در Hz است. قسمتی از نویز را میتوان توسط پیچههای گرادیانسنج در وسایل SQUID برطرف كرد.
معمولاً شیب سنجهای 2 یا 3 مرتبه ای بدون كاهش در حساسیت به كار میرود. اتاقهایی كه به طور مغناطیسی محافظت میشود نیز میتواند سطوح نویز زمینهای را كاهش دهد.
دیوارها از «Mumentall» و آلومینیوم در چند لایه ساخته میشود. در فركانسهای پایین عامل حفاظتی، میتواند به بالایی 104 برسد، اما این عدد در فركانسهای بالاتر به شدت كاهش مییابد. شكل (6) طرح یك نمونه اتاق حفاظت شده را نشان میدهد.

شكل (1): مغناطیسی كردن و آشكارسازی گردوغبار مغناطیسی در ریهها
شكل (2) نمودار بلوكی یك مغناطیسسنج SQUID
شكل (3) انواع مختلف پیچه های گرادیان سنج برای سیستمهای SQUID: (a) مغناطیس سنج (b) گرادیان سنج مشتق اول (c) گرادیان سنج صفحهای (d) گرادیان سنج مشتق دوم (e) گرادیان سنج نامتقارن مشتق اول و (f) گرادیان سنج نامتقارن مشتق دوم
شكل (4) مولفه های xوy و z MCG عادی متوسط در طی كمپلكس QRS. دامنه دوقطبی معادل. m/?Am2 و القای مغناطیسی مربوطه، B/pT، با mm 120 فاصله از مركز قلب در شكل آمده است.
شكل (5) تصاویر حلقه برداری MCG عادی متوسط در صفحات ساژیتال چپ (x,z) قدامی (y,z) و افقی (y,z)
شكل (6) ساختار یك اتاق حفاظت شده از نظر مغناطیسی

 

كاربردهای درمانی میدانهای مغناطیسی

این تحریک ها شفا می بخشند


درد، همواره در كمین ما نشسته است و با ورودش افكار، احساسات و زندگی ما را تحت تأثیر قرار میدهد. آنچه در تمامی انواع دردها به طور مشترك رخ میدهد بدام افتادن پروتئینهای خون است. تجمع پروتئینها باعث جذب مایع (التهاب) شده و باعث درد میشود. بدین ترتیب بعضی از سلولها از تغذیه محروم میشوند و اگر به وسیله سیستم لفاتیكی از بین نروند به سلولهای سالم نیز آسیب میرسانند. این شرایط منجر به درد، عفونت باكتریایی، آلرژی، بیماریهای قلبی، فشار خون، آرتریت و یا بیماریهای كشنده ای مانند سرطان میشود. انسداد مویرگها به وسیله پروتئینهای به دام افتاده باعث تحریك پایانه های عصبی و احساس درد میشود. گردش سیستم لنفاتیك باعث دفع سموم، رادیكالهای آزاد و مواد زائد و مایعات از بافتهای عفونی میشود.
یكی از راههای كاهش درد، استفاده از میدانهای مغناطیسی است كه در مجاورت بدن قرار میگیرند. مگنتتراپی موضوع تازهای نیست. یونانیان باستان عقیده داشتند سنگهای طبیعی آهنربا دارای قدرت شفابخشی هستند. امروزه این وسایل به انواع و اشكال گوناگونی در بازار موجود است و میتوان به روشهای مختلفی از آنها استفاده كرد. مغناطیسهای درمانی در سرامیكها، پلاستیكها و یا نوارهای ارتجاعی مورد استفاده قرار میگیرند. معمولاً برای درمان از دیسكهای مغناطیسی كوچك با شدت میدان حدود 500-350 گوس، و برای كاهش درد از تشكها و یا بالشتكهای مغناطیسی استفاده میشود كه میدانهای قویتری ایجاد كنند تا بتوانند كاهش ناشی از فاصله تا سطح پوست را جبران نمایند.
یكی از مكانیزمهایی كه در رابطه با عملكرد میدانهای مغناطیسی مطرح میشود، افزایش جریان خون است. اجزاء فلزی خون میدان مغناطیسی را به سمت خود كشیده و روی جریان خون اثر دارند.كاهش مواد زاید در خون باعث میشود سلولهای قرمز غنی شده از اكسیژن به راحتی حركت كنند و باعث ترمیم و تغذیه شوند. نهایتاً مویرگها به اندازه اولیه برمیگردند و فشار از روی پایانه عصبی برداشته میشود.
عبور امواج مغناطیسی از بافتها و القاء جریانات ثانویه باعث ایجاد گرما میوشد كه این گرما تأثیر زیادی در كاهش درد در عضلات متورم و مفاصل دارد. حركت هموگلوبین در عروق خونی تسریع مییابد و مقدار كلسیم و كلسترول خون كاهش مییابد. سایر مواد ناخواسته چسبیده به لبه داخلی عروق كه باعث افزایش فشار خون میشوند، كاهش مییابد. پاكسازی جریان خون افزیاش یافته و فعالیت قلب راحت تر میشود و درد كاهش یافته یا از بین میرود.
مروری بر مطالعات انجام شده در مورد تحریكات مغناطیسی وجود آثار مثبت غیرحرارتی تحریكات مغناطیسی بر بافتهای بدن را تأیید كرده و بسیاری از این آثار به واسطه مطالعات كلینیكی تأیید شده است. از جمله بازسازی عصب، التیام زخم و بافت پیوندی، دیابت ایسكمی میوكارد و مغز از جمله این موارد هستند.
امروزه مطالعات انجام شده در مورد استفاده از تحریك كننده مغناطیسی مغز (Transcranial magnetic stimulation) (شكل 1) در درمان بیماریهای نوروسایكولوژیك نشان میدهد كه تحریكات مغناطیسی به عنوان وسیله تحقیقاتی و درمانی برای این بیماریها به كار گرفته شده است. وقتی این تحریك به صورت تحقیقاتی و تشخیصی به كار میرود، وسیله ای مناسب برای بررسی تحریكپذیری كورتكس، ارتباطات كورتیكال، پلاستی سیتی فلز، فعالیتهای شناختی و وضعیت بیماری است. عده ای نیز از تحریكات مغناطیسی برای درمان بیماری استفاده كردهاند و مخصوصاً این تحریكات در مورد افسردگی به كار گرفته شده است. ولی در تفسیر نتایج به دست آمده هنوز مشكلاتی وجود دارد. در مجموع میتوان گفت این تحریكات وسیله مناسبی برای تحقیقات نوروسایكولوژی بوده و توان تبدیل شدن به یك وسیله درمانی را نیز دارند. از جمله كاربردهای درمانی این میدانها میتوان به موارد ذیل اشاره كرد:
بیماری پاركینسون
تحریكات مغناطیسی مغز (TMS) با فركانس 2/0 هرتز، 6 بار در طی 2 هفته در 12 بیمار دچار پاركینسون ایدیوپاتیك اعمال شد. در این آزمایش مشخص شد كه تحریك لوب پس سری تأثیر بر علائم كلینیكی افراد دچار پاركینسون ندارد ولی تحریك لوب فرونتال باعث شد علائم كلینیك فرد بهبود یابد.

تحریكات مغناطیسی با فركانس 5 هرتز و شدت 90% آستانه حركتی در بیماران پاركینسونی با استفاده از آزمونهای كینریولوژیك و تواناییهای حركتی بیمار قبل و 24 ساعت بعد از تحریك مغناطیسی نشان میدهد كه علائم كلینیكی در سمت دیگر بهبود قابل توجهی داشته اما آزمونهای كنیریولوژیك افزایش سرعت حركت را نشان ندادند. دست خط بعضی از بیماران نیز بهبود پیدا كرد. نتایج این مطالعه مؤید نتایج مطالعات قبلی است و نشان میدهد كه با تحریكات مغناطیسی، علائم این بیماران حداقل به طور موقتی بهبود مییابد.
در تحریكات مكرر در بیماران پاركینسونی، علائم و وضعیت بیماران توسط تست های استاندارد فعالیت بیماران پاركینسونی اندازه گیری شد. این بیماران قبل و 2 ماه بعد از اعمال تحریكات مورد ارزیابی قرار گرفتند. تحریكات مغناطیسی 60 بار در هر جلسه و به مدت 20 بار در روی لوبهای فرونتال طرفین اعمال شد. گروه دریافت كننده تحریكات مغناطیسی به طور قابل ملاحظه ای نسبت به گروه كنترل در تستهای كلینیكی بهبود نشان دادند. از طرفی اثر تحریكات مكرر بر روی كورتكس پری فرونتال مغز برای بررسی آزاد شدن دو پامین نشان میدهد كه دوپامین در حركت، یادگیری، انگیزه و در بیماریهایی مانند پاركینسون نقش مهمی دارد. كورتكس پری فرونتال نقش مهمی در تنظیم ترشح این ماده دارد. بررسی میزان آزاد شدن این ماده در اثر تحریك مغناطیسی نشان میدهد كه تحریكات مكرر مغناطیسی كورتكس پری فرونتال باعث آزاد شدن دوپامین در هسته كودیت همان طرف میشود. تحقیق دیگری در 10 بیمار مبتلا به پاركینسون كه دارو دریافت نمیكردند و تحت درمان مغناطیسی با فركانس Hz 5 در ناحیه كورتكس اولیه حركتی قرار گرفتند نشان میدهد كه یك ساعت پس از پایان تحریك در عملكرد درست مشاهده شد كه نشان میدهد تحریك مغناطیسی موضعی این ناحیه بتواند آثار درمانی برای بیماران پاركینسونی داشتهباشد.
اثر تحریكات در بهبودی علائم پاركینسون در مطالعات دیگری نشان داده شده است. رابطه بین دوز تحریكات و شدت علائم بررسی شد. 49 بیمار در چهار گروه قرار گرفتند و هر ی ك30 تحریك یك یا دو بار در روز دریافت میكردند كه در هر گروه شدت تحریكات متفاوت بود. بیماران تا سه ماه بعد مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد كه بیشترین بهبود در هایپوكینزی در شدت T 57/0 صورت گرفت. گروههای مختلف میزان بهبود مختلفی نشان دادند و مشخص شد طولانی بودن اثر درمان با تحریك مغناطیسی میتواند آن را به وسیله درمانی مناسب جهت كاهش عوارض پاركینسون تبدیل نماید.
حس بویایی در بیماران پاركینسونی به طور شایعی دچار اختلال میشود كه علت آن میتواند به مسیرهای دپامنیرژیك هسته بویایی مربوط باشد. تحریك مغناطیسی VHZ باعث بهبودی حس بویایی این افراد میشود كه نشان دهنده وابسته بودن به ترشح دوپامین و فعال شدن گیرنده ها به فركانس تحریك است.
پدیده یخ زدن در بیماران پاركینسونی باعث اشكال در حركت و راه رفتن شده و منجر به افتادن میشود. در تحقیقات انجام شده نشان داده شده است كه تحریك مغناطیسی با شدت پیكوتسلا به صورت هفتگی فركانس یخ زدن را در این به میزان افراد 50 درصد كاهش داده و فركانس زمین خوردن 80 تا 90 درصد كم میشود. این بهبود تا 6 ماه پس از تحریكات باقی میماند. همچنین علائم دیگری از فلج پیشرونده سوپر انوكلئار نیز كنترل شده كه نشان دهنده مؤثر بودن تحریكات مغناطیسی در درمان این اختلال است.
مطالعات انجام شده در بیمار دچار پاركینسون كه دچار مشكل اختلال در صحبت كردن بوده و تحت درمان با تحریكات مغناطیسی قرار گرفته نشان میدهد كه در این بیمار اختلال تا حد بسیار زیادی كاهش یافته. این تحریكات به مدت 4 سال به طور منظم هر هفته انجام شده و شدت تحریك در حد پیكوتسلا بوده است. در مواردی كه نظم تحریكات به هم میخورد مشكل بیمار نیز مجدداً بروز میكرده است. نتایج این مطالعه نشان میدهد كه تحریكات مغناطیسی میتواند مشكل صحبت كردن این بیماران را تا حد زیادی حل كند.
بیماری MS
آزمایشات انجام شده در بیماران مبتلا به MS (Multiple Sclerosis) كه دچار آسیب عصب بینایی سمت راست و تاری دید و مشكلات دیگری در بینایی شده بودند، پس از 2 جلسه دریافت تحریك مغناطیسی با شدت 5/7 پیكوتسلا به مدت 20 دقیقه به صورت ترانس كراینال تغییر زیادی در بینایی فرد به وجود آمد. طوری كه زمان تأخیر پتانسیلهای برانگیخته بینایی به حد طبیعی بازگشت و بینایی فرد بهبود پیدا كرد. به نظر میرسد علت این امر میتواند بازسازی میلین باشد و بیشتر احتمال میرود كارآیی نوروترانسفرهای شبكه و مسیرهای مركزی بهبود یافته باشند.
همچنین تحریك مغناطیسی سردر بیماران دچار MS كه مشكل اختلال انجام Dual-task مثل راه رفتن و حرف زدن دارند، نشان میدهد كه پس از دو جلسه دریافت تحریك مغناطیسی كه هر جلسه 45 دقیقه طول میكشید با شدت تحریك 5/7 پیكوتسلا باعث بهبود بیماران شده، به طوری كه مشكل صحبت كردن در حین حركت برطرف شده و به علاوه تعداد كلماتی كه میتوانستند بیان كنند، پنج برابر افزایش یافت.
ضایعات نخاعی
استفاده از تحریكات مغناطیسی مغز و ثبت پتانسیلهای برانگیخته از عضلات پاراورتبرال سطح ضایع نخاعی توراسیك را به طور دقیق مشخص میكند. در ضایعات نخاع كمری و گردنی، با بررسی عضلات اندامها این كار به راحتی قابل انجام است، اما در مورد نخاع توراسیك این طور نیست. در مطالعهای كه بر روی افراد دچار ضایعه نخاعی بین مهره های T4 تا T7 قرار گرفته بودند، معلوم شد به علت عصب گیریهای چندگانه این عضلات سطح ضایع را نمیتون با این روش به دقت تعیین كرد. در عین حال استفاده از این تحریكات میتواند در عضلا تتنفسی بیماران دچار ضایعات نخاعی میتواند باعث بهبود عملكرد عضلات بازدم و بهبود فعالیت ریه ها شود. این روش برای بازآموزی بازدم مناسب است. برای این كار از كویلهای مختلفی برای تحریك استفاده میشود.
همچنین با تحریكات مغناطیسی میتوان به طور مؤثری مثانه، روده و عضلات تنفسی بیماران مبتلا به ضایعه نخاعی را تحریك كرد. مشكل این بیماران عدم امكان تحریك یك بافت بدون تحریك شدن بافتهای مجاور است. به این منظور پارامترهای مختلفی كه در پراكنده شدن تحریك تأثیر میگذارند تغییر داده شده این پارامترها عبارتند از شكل كویل، قطر كویل و تعداد دورهای موجود در یك حلقه از كویل. این مطالعات نشان میدهد كه كویلهای با قطر زیاد، عمق و قدرت تحریك بیشتری نسبت به كویلهای با تعداد دورهای زیاد دارند. پارامترهای ارائه شده در این مطالعه میتواند به ساخت كویلهای برای تحریك فانكشنال مغناطیسی كمك نماید.
تحریك مغناطیسی فانكشنال برای انقباض مثانه و تخلیه آن در 22 فرد دچار ضایعه نخاعی نشان میدهد كه تحریك اعصاب ساكرال در ناحیه سوپراپوبیك میتواند به عمل تخلیه مثانه در این بیماران كمك نماید.
مطالعات انجام شده روی بیماران دچار ضایعه نخاعی نشان میدهد كه با استفاده از تحریك مغناطیسی ناحیه كورتكس به مدت 10 تا 30 میلیثانیه قبل از برانگیختن رفلكس H میتوان مسیرهای سالم مانده نخاع را در زمانی كه هیچگونه حركت فانكشنال وجود ندارد، مشخص كرد.
میگرن
آثار تحریك مغناطیسی با فركانس Hz 1 بر روی كورتكس پس سری افراد دچار میگرن و افراد نرمال نشان میدهد كه افراد دچار میگرون دارای تحریك پذیری زیادتری در كورتكس پسسری هستند. مطالعه 15 بیمار دچار میگرن و 15 بیمار دچار میگرن و 15 فرد سالم نشان میدهد كه تحریك مغناطیی Hz 1 باعث مهار كورتكس پس سری در افراد سالم میشود، ولی میتواند كورتكس پسسری افراد دچار میگرن را مهار نماید. در تحقیقات دیگری آستانه ایجاد فسفون ناشی از تحریك مغناطیسی در بیماران مبتلا به میگرن و همچنین سردرد برانگیخته شده از طریق تحریكات بینایی مورد بررسی قرار گرفت. تحریكات به كورتكس پسسری و از طریق پوست سر اعمال شد. شدت تحریك كمكم افزوده شد تا فسفون به وجود آید. تحریكات بینایی نیز به فرد اعمال شد و در صورت بروز سردرد نتایج ثبت میگردید. نتایج نشان داد كه تعداد بسیار بیشتری از افراد دچار میگرن دارای فسفون میشوند و سردرد ناشی از تحریك بینایی نیز رابطه نزدیكی با ایجاد فسفون دارد و تحریكپذیری زیاد كورتكس بینایی فرد را مستعد ابتلا به سردرد مینماید.
صرع
تحریك مغناطیسی با فركانس Hz1 به مدت 15 هفته و دو بار در روز در بیماران صرعی نشان میدهد كه تحریكات مغناطیسی میزان تشنج را كاهش میدهند. پیگیری نتایج پس از 8 هفته نشان میدهد كه این تغییرات مختصر و كوتاه مدت هستد.
همچنین كاهش تشنجات در بیماران صرعی با استفاده از تحریك مغناطیسی میتواند ناشی از تأثیر بر غدة پینهآل باشد.
در كنار مطالعات انجام شده از تحریكات مغناطیسی (rTMS) میتوان جهت كاهش درد ناشی از سكته تالاموسی یانروپاتی عصب تری ژمینال استفاده كرد، این كاهش درد معمولاً به طور موقتی است یا به عنوان یك ابزار تشخیصی برای پی بردن به اختلالات تیم حركتی در سكههای ایسكمیك حتی در زمانی كه علائم كلینیكی وجود نداشته باشد، است.
رشد استخوان
كاربرد میدانهای مغناطیسی ضعیف و تغییر با زمان در كنترل انتخابی عملكرد سلول بعد مهیج و جدیدی در بیولوژی و پزشكی است. در طی دو قرن گذشته اختللات عضلانی و اسكلتی به طور موفقیت آمیزی درمان شده اند و حدنود 4/1 میلیون بیمار با شكستگی مزمن استخوانی در دنیا با این روش غیرتهاجمی، بدون ریسك، راحت و كم هزینه درمان شدهاند. بسیاری از پاسخها در سطح سلولی و غیرسلولی مشخص شده و این امكان برای تغییر و تصحیح فرآیندهای پاتولوژیك به وسیله میدانهای پالسی مغناطیسی پیدا شده است.
در بررسی اثرات تابشهای طولانی مدت میدانهای مغناطیسی پالسی روی میزان استئوپروز نشان داده شده است كه این میدانها میتوانند از كاهش محتوای استخوانی جلوگیری كنند به طوری كه افزایش میزان جریان خون مغز میتواند منجر به افزایش حجم استخوانی و افزایش فعالیتهای تكثیر سلولهای استخوانی شود.
تأثیر داروی هیدروكورتیزون و امواج میكرویو با شدت كم برروی بافت استخوان موش صحرایی نشان میدهد كه با اندازه گیری دانسیته استخوان و سرعت امواج ماوراء صوت در استخوان ران نشان داده شده است كه امواج با شدت كم باعث تجدید بافت استخوان میشود و تابش امواج طی یك مدت طولانی همراه، كاربرد هیدروكورتیزون میتواند فاكتور مناسبی در ترمیم بافت استخوان باشد.
میدانهای الكترومغناطیسی پالسی با فركانس 75 هرتز و شدت mT 6/1 بر روی ؟؟ هیدروكسی آپاتیت نشان میدهد كه این میدانها باعث تسریع تجمع استخوان در پروتز میشوند. این میدانها همچنین از استئوپروز در موشهای ماده بدون تخمدان جلوگیری میكنند. از طرفی بررسی تأثیر میدانهای پالسی برروی استئوپروز استخوانهای ناحیه زانو در افراد دچار ضایعه نخاعی مزمن نشان میدهد كه تراكم مواد معدنی استخوانها (BMD) در هر دو زانو در ابتدای آزمایش 3، 6، 12 ماه بعد اندازه گیری نشان میدهد كه تحریكات مغناطیسی میتواند با آثار موضعی وستمیك باعث تأخیر پوكی استخوان شود. دستگاه مورد استفاده در این تحقیق Bone growth simulator مدل 3005 بوده است.
استئورادیو نكروز همراه با شكستگی پاتولوژیك و استئوپیت از مواردی است كه درمان آن مشكل است. استفاده از تحریكات مغناطیسی ممكن است بتواند راه جدیدی برای درمان این ضایعه فراهم كند. تحقیقی كه بر روی خانم 62 ساله مبتلا به ضایعات نامبرده در استخوان فیدیل بود، 6 سال پس از رادیوتراپی و برداشتن قسمتی از فك و لثه به علت سرطان، تحت درمان با تحریكات الكرومغناطیسی قرار گرفت و پس از 9 ماه استفاده از این روش استئونكروز و استئومیلیت بیمار درمان شد. آزمایشات انجام شده روی بیمارانی كه تحت جراحی و الگوی استئوتومیتیبیا قرار گرفته بودند نشان میدهد كه تحریك مغناطیسی درصد بیشتری از بیماران دارای بهبود كامل بوده و تحریك مغناطیسی اثر مثبتی در بهبود استئوتومیتیبیا را به همراه دارد.
در 22 شكستگی در 20 بیمار كه دچار عدم جوش خوردگی استخوان بودند، و 17 مورد به گرافت استخوانی و تحریك الكتریكی پاسخ نداده بودند، تحت تحریكات مغناطیسی قرار گرفتند. 17 مورد از موارد عدم جوش خوردگی پس از 5/22 هفته درمان با تحریكات مغناطیسی بهبود یافتند و جوش خوردگی استخوانها اتفاق افتاد. این روش برای درمان عدم جوش خوردگی روشی دارای مزیت است.
ترمیم زخم
مطالعات انجام شده بر روی بازسازی بافت نرم در اثر تحریك مغناطیسی نشان میدهد كه بازسازی استخوان، تسریع در التیام شكستگیهای تازه، تأخیر و عدم جوشخوردگی استخوانها، پیوند استخوان و نكروز استخوان به دفعات مورد مطالعه قرار گرفته است و اخیراً بازسازی غضروف و بافتهای نرم مورد توجه قرار گرفته است. آزمایشات نشان داده اند كه تحریكات مغناطیسی باعث تسریع سنتز ماتریس خارج سلولی میشود و التیام بافتهای نرم آسیب دیده اتفاق میافتد. البته پیدا كردن پارامترهای ویژه تحریك برای هر نوع ضایعه مورد بحث است. در بررسی ترمیم زخم میتون از روشهای پلانتیری سطح زخم، تنسیومتری، جریانسنجی داپلر لیزر و ازمایشهای بافت شناسی به عنوان روشهای ارزیابی سرعت تریم زخم استفاده كرد.
در 30 بیمار ضایعه نخاعی كه دچار زخم فشاری درجات 2 و 3 شده بودند به مدت 12 هفته و یا بیشتر تحت تحریكات مغناطیسی به مدت 30 دقیقه در روز قرار گرفته بودند. در گروه دارای زخم درجه 2 سرعت بهبود زخم نسبت به گروه كنترل بسیاربیشتر بود. در گروه دارای زخم درجه 3 سرعت بهبود بیش از گروكنترل بود ولی به علت كم بودن حجم نمونه نتیجهگیری قطعی در این مورد مشكل است.
بررسی تأثیر تحریك مغناطیسی با فركانس بالا (EHF) بر روی زخم دوازده روده با اثر درمان های دارویی رایج مقایسه شد. در این مطالعه دو نوع درمان مورد بررسی قرار گرفت. درمان با تحریك مغناطیسی همراه داروهای فاموتیرین و نورفلكوسنین نتایج نشان داده كه تحریك مغناطیسی اثر مطلوبی بربسیاری از فعالیتهای معده و بهبود وضعیت بیمار دارد. این اثرها با استفاده از دارو تقویت میشوند. اما دارو پاسخ طولانی مدت بیمار به تحریكات مغناطیسی را كاهش میدهد.
در تحقیقی دیگر اثرات میدانهای الكترومغناطیسی امواج رادیویی برروی زخمهای بافت نرم موش بررسی شده و نشان داده شده است كه این میدانها در فركانس مدوله شده میتوانند سرعت ترمیم زخم را با تغییر فعالیت سلولهای دخیل در گرانولاسیون فیبروزی بافت بهبود بخشد.
همچنین تحریك مغناطیسی در درمان زخمهای پوستی دارای غشاء عروقی به كار برده شده است. 44 بیمار در این آزمایش شركت كردند و دو گروه پلامبو و تحریك قرار گرفتند. تحریك مغناطیسی به مدت 90 روز ادامه یافت و افراد گروه تحریك به میزان معنیداری بهبود حاصل كردند. این بهبود پس از خاتمه تحریكات نیز ادامه داشت. عود زخمها در 25% گروه تحریك و 5 درصد گروه پلاسبو اتفاق افتاد، لذا نمیتوان نتیجه گرفت تحریكات مغناطیسی در مدت درمان و پس از آن دارای تأثیر است.
اثر میدان PEMF (50 هرتز، مثلثی، و شدت mT8) بر روی سرعت ترمیم زخم پوست موش صحرایی مطالعه شد و سرعت انقباض زخم به عنوان روش ارزیابی ترمیم زخم مورد استفاده قرار گرفته است. تحقیقات تأثیر مثبت و معنیدار میدان در سرعت ترمیم زخم نشان داده شده است. همچنین با بررسی میكروسكوپیك مدت تسریع ترمیم را افزایش رگزایی، بازسازی و بلوغ كلاژنها را نشان میدهد.
مطالعات تأثیر میدان پالسی را بر روی ترمیم زخم مزمن پای انسان بررسی كردهاند تحریك روزی 3 ساعت و به مدت 8 هفته انجام شده است. به منظور ارزیابی بهبود زخم، اندازه گیری سطح و عمق زخم و همچنین شدت درد مورد سنجش قرار گرفته است. نتایج اختلاف معنی داری در سرعت ترمیم زخم بین دو گروه تجربی و كنترل نشان داده شده است.
در مطالعهای دوسویه كور برروی 22 مریض با زخمهای مزمن با استفاده از میدان مغناطیسی با شدت mT5/2 و فركانس 75 هرتز و عرض پالس ms3/1 به مدت 3 ماه روزانه 4 ساعت برروی زخمهای گروه تجربی اعمال شده است. در این مطالعه تأثیر مثبت تحریك میدان الكترومغناطیسی در سرعت ترمیم زخم گزارش شده است و به دلیل عدم تغییر پارامترهای همودینامیك و بیوشیمیایی، تأثر ستمیك میدان الكترومغناطیس در فرایند ترمیم زخم را مردود و علت بهبودی را افزایش سرعت تكثیر فیبروپلاست و افزایش بكه عروقی اعلام نموده اند.
در كشور ما نیز تأثیر میدانهای مغناطیسی با فركانس 20 هرتز و شدت mT4 بر سرعت بهبودی زخم نشان داده شده است. سرعت بهبودی زخم در حیوانات، مقاومت زخم در برابر كشش در گروه وابسته به مرفین كه در معض EIF با شدت ذكر شده بودند، نسبت به گروه كنترل وابسته به مرفین افزایش معنی داری نشان میدهد.
اثر میدانهای الكترومغناطیسی با شدت 02/8 گوس را بر روی زخمهای وریدی و شریانی ساق پا مورد بررسی قرار گرفته و نشان داده شده است كه این میدانها در دو هفته اول باعث درمان 69 درصد از زخمها میشوند و كمتر از 50 درصد از این زخمها پس از 4 ماه درمان میشوند. همچنین در آزمایشات قبلی انجام شده در شرایط vitro نشان داده شده كه میدانهای EIF با تأثیر بر سلولهای تك هستهای خون از طریق كانالهای كلسیمی میتواند منجر به فعال كردن آبشار سیگنالی و تغییر الگوهای تكثیر سلولی میشوند.
سرطان
یكی دیگر از جنبه های درمانی میدانهای مغناطیسی در كاهش رشد تومورهای سرطانی است. به عنوان مثال در تعدادی از تحقیقات نشان داده شده است كه رشد تومورهای كاشته شده در موش به طور مشخصی با تابش میدانهای مغناطیسی پالسی كاهش یافته و در مواردی این میدانها در سلولهای سرطانی باعث افزایش رادیكالهای آزاد و نهایتاً شكستن DNA و مرگ سلول میشود.
با استفاده از روش غیرتهاجمی میدانهای الكترومغناطیس با فركانس 50 هرتز و شدت 10 و 55 میلی تسلا همراه با عوامل فوتواكسیداسیون میتوان رشد سلولهای سرطانی از نوع 562-K و 937-U را كاهش داده، همچنین این تركیب به همراه هیپرترمیا و هیپراسیدیته میتواند نسبت كشندگی را افزایش دهد.
اثر میدانهای REMF (25 هرتز و 5/1 میلیتسلا) را روی داروهای ضد توموری در سلولهای ادنوكارسینومای انسانی بررسی شده و نتایج نشان میدهد كه میدانهای مغناطیسی پالسی میتواند روی عوامل سیتوكولیك در سلولهای HCA اثر بگذارد، به طوری كه اگر این میدانها به طور همزمان با دارو به كار روند اثرات آنها افزایش مییابد. در این رابطه نوع دارو و مقدار آن فركانس و مدت اعمال میدان از پارامترهای مهم است.
همچنین اثرات ضد فشار خون میدانهای مغناطیسی ساكن گزارش شده است. این میدانها قادر هستند كه اثرات ایجاد شده به وسیله نوراپی نفرین را كاهش دهند.
از طرفی همان گونه كه رگ سازی به وسیله هورمون رشد و ژنتراپی قابل انجام است، روش جدیدی برای ایجاد رگ در بافتهای دچار ایسكمی با استفاده از تحریك مغناطیسی وجود دارد كه البته برای فهم اساس مولكولی آن مطالعات بیشتری باید صورت بگیرد.

منبع: ماهنامه مهندسی پزشکی





نظرات() 


DecvcUnloff
سه شنبه 23 آبان 1396 08:30 ق.ظ
viagra online consult brand
http://kskviagraed.com/
viagra free sample
<a href=http://kskviagraed.com/>]viagra</a>
buy viagra online uk
KmbtgIdeorm
سه شنبه 23 آبان 1396 06:44 ق.ظ
cialis 20 mg side effects
http://ccsialisonl.com/
cialis online
<a href=http://ccsialisonl.com/>]cheap cialis</a>
buy viagra
Ldbrawoumma
سه شنبه 23 آبان 1396 01:12 ق.ظ
student loan forgiveness programs
http://paydayloanslomonline.com/
1500 dollar payday loans
<a href="http://paydayloanslomonline.com/">]payday loans</a>
personal loan payday
LRsdbatorse
سه شنبه 23 آبان 1396 12:51 ق.ظ
cheap generic cialis
http://retcialis.com/
cialis online purchase
<a href=http://retcialis.com/>cheap cialis</a>
cialis pill identifier
Menecoula
دوشنبه 22 آبان 1396 10:29 ب.ظ
buy pfizer viagra
http://newmed1onlinev.com/
viagra online
<a href=http://newmed1onlinev.com/>viagra price</a>
viagra results
BrvcsILLUME
دوشنبه 22 آبان 1396 09:27 ب.ظ
guaranteed personal loans
http://paydayloansken.com/
small business loans
<a href=http://paydayloansken.com/>]cash advance</a>
payday direct
Wvcvrfcaw
دوشنبه 22 آبان 1396 08:57 ب.ظ
free viagra sample pack
http://newgenericrx1pricev.com/
<a href=http://newgenericrx1pricev.com/>order viagra online</a>
viagra substitute
Aqvvceaceld
دوشنبه 22 آبان 1396 12:50 ب.ظ
buy brand cialis
http://buyvcialiosonline.com/
cialis generic
<a href=http://buyvcialiosonline.com/>cialis daily</a>
cialis soft tabs dosage
DecvcUnloff
دوشنبه 22 آبان 1396 07:42 ق.ظ
viagra online prescription
http://kskviagraed.com/
real viagra online
<a href=http://kskviagraed.com/>]viagra online without prescription</a>
viagra brand
KmbtgIdeorm
دوشنبه 22 آبان 1396 05:59 ق.ظ
discount cialis
http://ccsialisonl.com/
cialis no prescription canada
<a href=http://ccsialisonl.com/>]cheap cialis</a>
herbal alternative viagra
VcecdRhype
دوشنبه 22 آبان 1396 04:46 ق.ظ
kamagra viagra
http://genericsvagraonline.com/
generic viagra from india
<a href=http://genericsvagraonline.com/>]viagra online without prescription</a>
natural alternative viagra
Fdbolljuign
یکشنبه 21 آبان 1396 11:07 ب.ظ
cialis samples
http://genericcialisienxprice.com/
buying cialis online
<a href=http://genericcialisienxprice.com/>]buy cialis</a>
price of cialis in canada
LRnivkatorse
یکشنبه 21 آبان 1396 11:05 ب.ظ
cialis samples in canada
http://buycialisenahonlined.com/
cialis professional canada fda
<a href=http://buycialisenahonlined.com/>order cialis online</a>
cialis prescription canada
Mbsecoula
یکشنبه 21 آبان 1396 08:50 ب.ظ
buy viagra online no prescription
http://cheapviagraruvkmen.com/
buy viagra professional
<a href=http://cheapviagraruvkmen.com/>generic viagra</a>
viagra samples free
Wvcrfcaw
یکشنبه 21 آبان 1396 06:58 ب.ظ
generic viagra india
http://buyviagrairncgeneric.com/
<a href=http://buyviagrairncgeneric.com/>cheap generic viagra</a>
is generic viagra safe
BrvcsILLUME
یکشنبه 21 آبان 1396 06:43 ب.ظ
loan with bad credit
http://paydayloansken.com/
loans payday loans
<a href=http://paydayloansken.com/>]payday cash advance loan</a>
an instant payday loan
Ldbrawoumma
یکشنبه 21 آبان 1396 06:23 ب.ظ
400 payday loan
http://paydayloanslomonline.com/
bad credit loans for military payday loans for military
<a href="http://paydayloanslomonline.com/">]quick cash loan</a>
small personal loans
BrvcsILLUME
شنبه 20 آبان 1396 07:09 ب.ظ
can payday loan companies garnish your wages
http://paydayloansken.com/
easy payday loan online
<a href=http://paydayloansken.com/>]payday express</a>
payday loans no faxing no credit checks
VcecdRhype
شنبه 20 آبان 1396 07:03 ب.ظ
buy female viagra
http://genericsvagraonline.com/
viagra and women
<a href=http://genericsvagraonline.com/>]buy viagra online</a>
free viagra samples
Ldbrawoumma
شنبه 20 آبان 1396 06:41 ب.ظ
free credit check
http://paydayloanslomonline.com/
fast cash personal loans
<a href="http://paydayloanslomonline.com/">]payday loans online</a>
fast cash loans
Fdbolljuign
شنبه 20 آبان 1396 01:17 ب.ظ
cheap cialis
http://genericcialisienxprice.com/
order cialis
<a href=http://genericcialisienxprice.com/>]buy cheap cialis</a>
cialis soft tabs dosage
LRnivkatorse
شنبه 20 آبان 1396 01:11 ب.ظ
what is cialis
http://buycialisenahonlined.com/
cialis generic
<a href=http://buycialisenahonlined.com/>cialis online</a>
cialis sale
Wvcrfcaw
شنبه 20 آبان 1396 09:26 ق.ظ
viagra low cost
http://buyviagrairncgeneric.com/
<a href=http://buyviagrairncgeneric.com/>buy viagra</a>
how to use viagra
DecvcUnloff
شنبه 20 آبان 1396 04:20 ق.ظ
viagra before and after pictures
http://kskviagraed.com/
viagra online discount
<a href=http://kskviagraed.com/>]buy viagra</a>
viagra mexico
KmbtgIdeorm
شنبه 20 آبان 1396 02:36 ق.ظ
cialis without prescription overnight
http://ccsialisonl.com/
does generic cialis work
<a href=http://ccsialisonl.com/>]cialis</a>
cheap brand name viagra
Aqvceaceld
شنبه 20 آبان 1396 01:20 ق.ظ
cialis samples in canada
http://cialisonlinednabpill.com/
best price cialis
<a href=http://cialisonlinednabpill.com/>generic cialis</a>
cialis tadalafil side effects
VecdRhype
جمعه 19 آبان 1396 05:03 ب.ظ
best viagra
http://genericsvagraonline.com/
best price viagra
<a href="http://genericsvagraonline.com/">viagra pills</a>
discount viagra
BrcsILLUME
جمعه 19 آبان 1396 05:03 ب.ظ
student loan forgiveness
http://paydayloansken.com/
best payday loans
<a href="http://paydayloansken.com/">payday cash loan</a>
bad credit payday loan lenders
Lrncuswoumma
جمعه 19 آبان 1396 04:46 ب.ظ
debt consolidation home loan
http://paydayloanslomonline.com/
same day money loans
<a href="http://paydayloanslomonline.com/">pay day loans</a>
car loans people bad credit
LRnikatorse
جمعه 19 آبان 1396 11:26 ق.ظ
generic cialis reviews
http://buycialisenahonlined.com/
2.5mg cialis
<a href="http://buycialisenahonlined.com/">cialis online without prescription</a>
cialis samples free
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


درباره وبلاگ:



آرشیو:


آخرین پستها:


پیوندها:


پیوندهای روزانه:


نویسندگان:


آمار وبلاگ:







The Theme Being Used Is MihanBlog Created By ThemeBox